prof. nadzw. dr hab. Irena Jaros

Środa, 20 Czerwca 2018

dr hab. prof. UŁ Irena Jaros

Kontakt: irena.jaros@uni.lodz.pl

Kierownik Zakładu Dialektologii Polskiej i Logopedii

Pracuje w Zakładzie Dialektologii Polskiej i Logopedii Uniwersytetu Łódzkiego od roku 1997, prowadząc zajęcia  dydaktyczne z zakresu językoznawstwa polonistycznego. W latach 1989-1996 była pracownikiem Katedry Historii Języka Polskiego i Filologii Słowiańskiej UŁ, gdzie uczestniczyła w pracach nad “Atlasem gwar polskich”, kierowanych przez prof. zw. dra hab. Karola Dejnę. Stopień doktora nauk humanistycznych uzyskała w 1995 roku na podstawie rozprawy “Gwary opoczyńskie na tle językowego pogranicza Małopolski i Mazowsza”, której promotorem był prof. zw. dr hab. Sławomir Gala.  W roku 2010 uzyskała stopień doktora habilitowanego na podstawie rozprawy “Nazwy środków czynności w gwarach łęczycko-sieradzkich. Studium słowotwórczo-leksykalne”. Od 2010 pracuje na stanowisku profesora nadzwyczajnego, jednocześnie pełniąc funkcję kierownika Podyplomowego Studium „Logopedia medialna z logopedia ogólną”. Od roku 2014 pełni funkcję kierownika Katedry Dialektologii Polskiej i Logopedii.

Główne zainteresowania badawcze wiążą się z polską dialektologią, badaniem systemów gwarowych położonych na pograniczach międzydialektalnych, ze szczególnym uwzględnieniem słowotwórstwa oraz dynamiki zmian w gwarach oraz logopedią, jej związków z językoznawstwem w zakresie metod terapii. Bierze czynny udział w naukowych konferencjach językoznawczych i logopedycznych.

Jest redaktorem naczelnym czasopisma Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego, członkiem Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, Polskiego Towarzystwa Logopedycznego, Łódzkiego Towarzystwa Naukowego, Łomżyńskiego Towarzystwa Naukowego im. Wagów.

 

Wybrane publikacje

  1. Kierunki zmian w gwarze Sławna na podstawie materiałów dawnych i aktualnych, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” XXXVII, 1992, s.67-73.
  2. Przezwiska w gwarach okolic Szydłowca, „Rozprawy Slawistyczne UMCS” 7, 1993, s.175-183.
  3. Małopolskie i mazowieckie izoleksy w gwarach opoczyńskich, w: „Studia
    i Materiały Polonistyczne”, t. 2, Wydział Zamiejscowy w Piotrkowie Trybunalskim WSP Kielce, Piotrków Trybunalski 1996, s. 155-175.
  4. Pograniczny charakter gwar opoczyńskich, w: Interferencje w językach
    i dialektach słowiańskich, red. E. Umińska-Tytoń, Łódź 1997, s. 60-80.
  5. Rzeczowniki dwurodzajowe w gwarach opoczyńskich, „Studia i Materiały Polonistyczne”, t. 3, Piotrków Trybunalski 1997, s. 161-167.
  6. Opoczyńskie w świetle badań dialektologicznych i onomastycznych, w: Tradycje badań dialektologicznych w Polsce, red. H. Sędziak, Olsztyn 1997, s. 86-96.
  7. Przydatność materiałów dawniej zebranych do badań atlasowych, w: Teoretyczne, badawcze i dydaktyczne założenia dialektologii, red. S. Gala, Łódź 1998,
    s. 127-132.
  8. Sprawozdanie z konferencji nt. „Teoretyczne, dydaktyczne i badawcze założenia dialektologii”, zorganizowanej przez Katedrę Dialektologii Polskiej UŁ i Komitet Językoznawstwa PAN, (Bujny, 12-14 V 1998) w: „Język Polski”, LXXIX, 1999 r., z. 1-2, s.150-153.
  9. Nazwiska Polaków z formantem -at, -ata, -aty, w: „Studia i Materiały Polonistyczne”, t. 4, Piotrków Trybunalski 1999, s. 307-318.
  10. Piotrkowskie w badaniach dialektologicznych, w: Tradycje kulturalne Piotrkowa
    i ziemi piotrkowskiej, Biblioteka PTPN, t. 5, Piotrków Trybunalski 1999,
    s. 141-155.
  11. Nomina instrumenti as a Word Formation Category (Research Update), Proc. 3rd International Congress of Dialectologists and Geolinguists, Lublin 2000
    s. 278-285.
  12. Gwary opoczyńskie na tle językowego pogranicza Małopolski i Mazowsza, Acta Universitatis Lodziensis, Folia Linguistica 40, Łódź 2001, ss. 237.
  13. Granice zjawisk językowych a granice naturalne na pograniczu małopolsko-mazowieckim, „Rozprawy Slawistyczne UMCS” 19, 2002, s. 29-37.
  14. W sprawie wielomotywacyjności ludowych nazw środków czynności w gwarach łęczycko-sieradzkich, w: Dialektologia jako dziedzina językoznawstwa i przedmiot dydaktyki. Księga jubileuszowa dedykowana Prof. Karolowi Dejnie, Łódź 2002,
    s. 215-224.
  15. Zagadnienie wariantywności słowotwórczej na przykładzie nazw środków czynności, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” XLVII, 2002, s. 51-70.
  16. Udział obocznych podstaw słowotwórczych w tworzeniu nazw środków czynności w gwarach łęczycko-sieradzkich, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” L,  2005,
    s. 55-64.
  17. Mechanizmy przesunięć semantycznych w odniesieniu do kategorii nazw środków czynności, „Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Naukowych ŁTN”, LIX, 2005, s, 160-172.
  18. W sprawie rozumienia nazw środków czynności w gwarach, w: Ze studiów nad gramatyką i leksyką języka polskiego i ukraińskiego, „Rozprawy Slawistyczne UMCS” 20, Lublin 2006, s. 43-53.
  19. Słowotwórczy, czy leksykalny wymiar nazw środków czynności ?, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, LI, 2006, s. 105-115.
  20. O tzw. formalnych deminutywach wśród ludowych nazw środków czynności, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie,  „Prace Językoznawcze” X, Olsztyn 2008, s. 71-78.
  21. Asocjacyjna a semantyczna motywacja ludowych nazw środków czynności, w: „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” LIII, 2008, s. 117-127.
  22. Słowotwórstwo na zajęciach z dialektologii polskiej, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, LIV, 2009 , s. 77-85.
  23. Nazwy środków czynności w gwarach łęczycko-sieradzkich. Studium słowotwórczo-leksykalne, Łódź 2009, ss. 342.
  24. Aktualna problematyka badawcza, w: Łódzka szkoła dialektologiczna, Łódź 2010, s. 14-19.
  25. Zagadnienie centrum i peryferii w badaniach słowotwórstwa gwarowego,
    w: Dialektolohiczni studiji. 9: Zapozyczennia ta interferencija. Lviv, Instytut ukrajinoznavstva im. I. Krypjakevycza NAN Ukrajiny, 2010, s. 76-85.
  26. Wpływ polszczyzny ogólnej na system słowotwórczy gwar (na przykładzie nazw środków czynności), w: „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” LVII, 2011, s. 69-80.
  27. Pograniczny charakter gwar Polski środkowej, w: „Studia gwaroznawcze”,
    t. 1.  Pogranicze w języku i kulturze, red. B. Falińska, H. Karaś, Łomżyńskie Towarzystwo Naukowe, Łomża 2011, s. 89-107.
  28. Główne drogi rozwoju polskiej dialektologii. Wybrane problemy metodologiczne, w: Metody badań i poszukiwania, red. J. Płuciennik, P., Stalmaszczyk, Łódź 2012, s.31-51.
  29. O miejscu derywatów odrzeczownikowych w kategorii nazw środków czynności, w: W komunikacyjnej przestrzeni nazw własnych i pospolitych, Katowice 2012,
    s. 411-420.
  30. Regionalizm i jego miejsce w polszczyźnie, „Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Naukowych  ŁTN”, LXVI, Łódź 2012, s. 257-263.
  31. Profesor Adam Sławomir Gala (1944-2013), „Sprawozdania z Czynności
    i Posiedzeń Naukowych ŁTN” LXVII,  Łódź 2013, s. 168-172.
  32. Udział leksyki zapożyczonej w procesie ustalania się ludowych nazw środków czynności, w: Język w środowisku wiejskim, t. 2. Gwara-społeczeństwo-kultura, Kraków 2014. s. 205-216.
  33. Główne nurty zainteresowań naukowych i najważniejsze osiągnięcia, w: Sławomir Gala, Sylwetki Łódzkich Uczonych, nr 117, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź 2014, s. 15-21.
  34. Działalność poza Uniwersytetem Łódzkim, w: Sławomir Gala, Sylwetki Łódzkich Uczonych, nr 117, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź 2014, s. 35-38.
  35.  „Sławomir Gala (1944-2013)”, w: „Onomastica”, LVIII, Kraków 2014 
  36. Sławomir Gala – dialektolog, onomasta, dydaktyk, organizator nauki, w: Makrotoponimia i mikrotoponimia. Problematyka wstępna., red. A. Gałkowski i R. Gliwa, Łódź 2014, s. 337-341.
  37. Głos w dyskusji nt. miejsca słowotwórstwa w systemie języka na podstawie faktów gwarowych, w: Dialog pokoleń, red. E. Wierzbicka-Piotrowska, Warszawa 2015, s. 179-186.
  38. Między diachronią a synchronią, czyli o metodologii badań słowotwórstwa w gwarach, w: P. Stalmaszczyk red., Metodologie językoznawstwa. Od dialektologii do dialektyki, Wydawnictwo UŁ, Łódź 2015, s. 9-16.
  39. O przydatności mikrotoponimów do badań słowotwórstwa gwarowego (na przykładzie nazw przymiotnikowych ), w: P. Stalmaszczyk, I. Jaros red., Amor verborum nos unit. Studia poświęcone pamięci Profesora Sławomira Gali, Wydawnictwo UŁ, Łódź 2015, s. 89-98.
  40. (współautor) Od redaktorów, w: P. Stalmaszczyk, I. Jaros (red.), Amor verborum nos unit, Wydawnictwo UŁ, Łódź 2015,  s. 7-15.
  41. Między nieosobowym wykonawcą czynności a nosicielem cech – z problematyki kategoryzacji ludowych nazw środków czynności, w: B. Falińska, H. Karaś (red.), Studia gwaroznawcze, t. 2, Z zagadnień leksyki i słowotwórstwa, Łomżyńskie Towarzystwo Naukowe, Łomża 2015, s. 87-95.
  42. Uwagi o zmianach znaczenia strukturalnego formacji słowotwórczych w gwarach, „Rozprawy Komisji Językowej  ŁTN”, t. 61, s. 29-41, Łódź 2015.
  43. Świat zwierząt odzwierciedlony w ludowych nazwach narzędzi i ich części, w: E. Młynarczyk, E. Horyń red., Dialog z tradycją, t. V, Językowe dziedzictwo kultury materialnej, wyd. Collegium Columbinum, Kraków 2016, s. 49-59.
  44. Przymiotnikowe synonimy słowotwórcze w gwarach polskich (zarys problemu), w: J. Klimek-Grądzka, M. Nowak red., Dawne z nowym łącząc… In memoriam Mariani Kucała, Lublin 2016, s. 23-37.
  45. Przydatność Słownictwa ludowego z terenu byłych województw kieleckiego i łódzkiego Karola Dejny do badań dynamiki zmian w gwarach, w: D. Rembiszewska red., Słowiańskie słowniki gwarowe – tradycja i nowoczesność, Warszawa-Łomża 2016, s. 95-103.
  46. Triumf słowotwórczej analogii, czyli o pewnych popularnych współcześnie typach nazw obiektów handlowych, w: E. Wierzbicka-Piotrowska, red.,  Dialog pokoleń 2, Warszawa 2016, s. 271-282.
  47. Centrum i peryferia w strukturze słowotwórczej kategorii nazw środków czynności, w: F. Czyżewski, M. Olejnik, H. Pelcowa red. Centrum a peryferie w opisach językoznawczych, Lublin 2016, s. 45-55.
  48. Przymiotnikowe derywaty o znaczeniu niepełnej cechy i ich prefigowane synonimy w gwarach Polski centralnej, „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego”, t. 63, 2016, s. 17-34.
  49. Przymiotnikowy formant -asy (-‘asy) jako przykład słowotwórczego archaizmu peryferycznego, „Prace Językoznawcze” t. XVIII, 2016, z. 4, s. 51-64.
  50. (współautor: R. Gliwa) Wprowadzenie, w: Problemy badawcze i diagnostyczne w logopedii, red. I. Jaros, R. Gliwa, Łódź 2016, Wydawnictwo UŁ, s. 5-8.
  51. Trzi krziwe krziże – cecha wymowy, błąd wymowy, czy wada wymowy?, w: D. Pluta-Wojciechowska, B. Sambor red., Współczesne tendencje w diagnozie i terapii logopedycznej, wyd. Harmonia Universalis,  Gdańsk 2017, s. 79-90.
  52. O synonimii słowotwórczej przymiotników temporalnych w gwarach Polski centralnej, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica 51/2 2017, http://dx.doi.org./10.18778/0208-6077-512-10
  53. Ginące zawody – ginące słowa?, w: D. Rembiszewska red. Dynamika rozwoju gwar słowiańskich w XXI wieku, wyd. Instytut Slawistyki PAN, Warszawa 2017, s. 129-138.
  54. (współautor: Ewa Gacka),  Kształcenie logopedów w Uniwersytecie Łódzkim – historia i współczesność, „Logopaedica Lodziensia”, t. 1, 2017, s. 21-30.
  55. Z badań słowotwórstwa w gwarach. Wybrane problemy metodologiczne, „Prace Filologiczne”, t. LXXI, 2017, s. 161-172.
  56. Dlaczego lepsiejszy jest lepszy od lepszego? Kilka uwag o komparatywnych formach przymiotników z sufiksem -ejszy w polszczyźnie, „Poradnik Językowy”, 2017, z. 10, s. 30-42.
  57. Różne oblicza tautologii słowotwórczej w polskich gwarach, „Rozprawy Komisji Językowej  ŁTN”, t. 64, 2017, s. 87-101.

Redakcje:

  1. Wstęp i redakcja tomu: „Językoznawstwo jako przedmiot zainteresowań studenckich kół naukowych”, Wydawnictwo UŁ, Łódź 2004, ss. 388.
  2. Wstęp i redakcja tomu: Sławomir Gala, Wybór pism dialektologicznych i onomastycznych, Łódź 2014, ss. 662.
  3. Współredaktor: Sławomir Gala, Sylwetki Łódzkich Uczonych, nr 117, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź 2014, ss. 80.
  4. (współredakcja) Amor verborum nos unit. Studia poświęcone pamięci Profesora Sławomira Gali, red. Piotr Stalmaszczyk, Irena Jaros, Wydawnictwo UŁ, Łódź 2015, ss. 193.
  5. (współredakcja) Problemy badawcze i diagnostyczne w logopedii, red. I. Jaros, R. Gliwa, Wydawnictwo UŁ, Łódź 2016 r., ss. 153.