prof. zw. dr hab. Sławomir Gala

Niedziela, 24 Września 2017
prof. zw. dr hab. Sławomir Gala

prof. zw. dr hab. Sławomir Gala

 

 

Prof. zw. dr hab. Sławomir Gala jako absolwent Uniwersytetu Łódzkiego z UŁ, Wydziałem Filologicznym pozostawał w relacjach zawodowych od roku 1972; dr nauk humanistycznych — 1976, dr hab. — 1985, prof. tytularny — 1995, prof. zw. — 1997. Zmarł 11. grudnia 2013 r.

W zakresie nauk filologicznych  obszarem badań naukowych Profesora było językoznawstwo — onomastyka i dialektologia, incydentalnie inne dziedziny wiedzy, np. dydaktyka języka polskiego i naukoznawstwo. Z tych obszarów badawczych wywodzą się najważniejsze publikacje książkowe Profesora o charakterze monografii, a także publikacje, które powstały pod kierunkiem, redakcją naukową lub opracowane edytorsko, także rozprawy i artykuły.

Zagadnienia antroponimii polskiej zostały opracowane w trzech monografiach:
1) Słowotwórstwo nazwisk i przezwisk ludności byłego powiatu piotrkowskiego, „Studia Językoznawcze” IV, Ossolineum 1979, ss. 45 i Słownik nazwisk i przezwisk ludności ziemi piotrkowskiej, Łódź 1987, ss. 277, 2) Polskie nazwy osobowe
z podstawowym –l-/-ł– w części sufiksalnej, Łódź 1985 (1 wyd.), Łódź 1992 (2 wyd.), ss. 460, 3) Nazwiska historyczne piotrkowian, [XVI do poł. XVIII w.], Prace Wydziału I ŁTN, Łódź 2001 (współautorstwo E. Piotrowicz), ss. 158; kontynuowane są prace nad antroponimią piotrkowian [od poł. XVIII w. do r. 1939].

Poza wieloma rozprawami i artykułami podejmującymi zagadnienia teoretyczno-antroponimiczne, np. funkcji nazwy własnej w komunikacji międzyludzkiej oraz miejsca nomen proprium w systemie języka, na uwagę zasługują dwie publikacje Profesora — pierwsza w wydawnictwie międzynarodowym omawiająca osiągnięcia polskiej onomastyki w wymiarze światowym — Onomastics in Poland: From 19 th-century beginnings to the present, Historiographia Linquistica, Amsterdam/Philadelphia, 1998, s. 87-144 (wyd. 1) oraz Towards a History of Linquistics in Poland, Amsterdam/ Philadelphia, 2001, s. 147-172 (wyd. 2) i druga opracowana edytorsko i przygotowana do druku, niedokończona monografia prof. Witolda Śmiecha, nad którą pracował wiele lat, Przymiotnikowe nazwy terenowe Polski; Prace Wydz. I, ŁTN, 1996, ss. 163 + mapa.

Zainteresowanie dialektologią polską towarzyszyło badaniom onomastycznym, co wynika z istoty nazw własnych, ich regionalnego charakteru i zaowocowało publikacjami od roku 1986, por. np. Antroponimia a dialektologia — zależności metodyczne, „Acta Universitatis Lodziensis”, „Folia Linguistica” 12 czy Słowotwórstwo antroponimów na tle słowotwórstwa apelatywnego, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” XXXIV, 1988. Uczynienie dialektologii centralnym przedmiotem badań zostało spowodowane przekonaniem 1) o konieczności podjęcia problemu pogranicza językowego (interdialektalnego) na obszarze Polski środkowej, usytuowanym między Wielkopolską, Małopolską, Śląskiem
i Mazowszem, 2) o potrzebie podjęcia zakrojonych w wymiarze ogólnopolskim badań nad morfologią wyrazową (słowotwórstwem gwarowym), która do tej pory jest traktowana incydentalnie albo jest pomijana.

Owocem prac nad tak zakrojoną tematyką jest 1) dwutomowa monografia pt. Małopolsko-śląsko-wielkopolskie pogranicze językowe, WUŁ, Łódź 1994 (t. 1, ss. 264, w tym 200 map; t. 2, ss. 194), 2)  Atlas gwar polskich, pod kierunkiem prof. Karola Dejny, t. 1 — Małopolska, Karol Dejna (1998), t. 2 — Mazowsze, Karol Dejna, Sławomir Gala, Alojzy Zdaniukiewicz, Feliks Czyżewski (2000), t. 3 — Śląsk, Karol Dejna, Sławomir Gala (2001), t. 4 — Wielkopolska, Kaszuby, Karol Dejna (2002), Warszawa, PAN, Komitet Językoznawstwa [udział w pracach koncepcyjnych, eksploracji materiałów gwarowych w terenie i współautorstwo] i 3) Kwestionariusz do badań słowotwórstwa i słownictwa
w gwarach pogranicza wielkopolsko-małopolsko-mazowiecko-śląskiego, WUŁ, Łódź 2008, ss. 314 [wskazany do wyróżnienia].

Poza publikacjami wymienionymi, problematyka dialektologiczna znalazła wyraz w kilkudziesięciu rozprawach i artykułach publikowanych przez Profesora S. Galę w czasopismach krajowych o zasięgu międzynarodowym i zagranicznych, por. np. O potrzebie wyzyskania materiałów dawniej zebranych w pracach przygotowawczych do „Atlasu gwar polskich”, „Sprawozdania
z Czynności i Posiedzeń Naukowych ŁTN” XLII, 2, 1988; Z prac nad częstochowskim wycinkiem „Atlasu gwar polskich”, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, XXXV, 1989 (współautor K. Dejna), Uwarunkowania zewnętrzne językowych zróżnicowań na obszarze małopolsko-śląsko-wielkopolskiego pogranicza, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, XXXVI, 1990; Przejawy zmian w gwarach małopolsko-śląsko-wielkopolskiego pogranicza, [w] Języki słowiańskie, Opole 1995.

W ostatnich latach uwaga badawcza Profesora S. Gali została skierowana na zagadnienia słowotwórcze w regionalnych odmianach polszczyzny, por. np. Słowotwórstwo gwarowe a słowotwórstwo polszczyzny ogólnej, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” XLV, 2000; Założenia badań słowotwórstwa w gwarach Polski środkowej, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” XVII, 2002, Autonomiczna czy suplementarna rola słowotwórstwa w definiowaniu gwar, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, 2005; Od słowotwórstwa w gwarach do słowotwórstwa gwarotwórczego, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” LIII, 2008.

Następstwem uznania dorobku dialektologicznego jest udział autorski Profesora w opracowaniu haseł o języku polskim w Wielkiej encyklopedii PWN, t. I — XXXI, Warszawa 2001-2005.

Ostatnio zakończono prace nad indeksem a tergo słownictwa ludowego kielecko-łódzkiego, trwają prace nad monografią pt. Rzeczownikowe derywaty sufikslane w słownictwie ludowym kielecko-łódzkim.

Kolejnym obok prac badawczych zadaniem nauczyciela akademickiego była organizacja nauki i udział w pracach, organizacjach nauce służących. Do tego obszaru działalności Profesora zaliczyć należy kierowanie Zakładem Dydaktyki Języka
i Literatury Polskiej w latach 1993-1997 r., przygotowanie z zespołem podręcznika pt. Z dydaktyki języka ojczystego
w szkole, WUŁ, 1996 (red. S. Gala), od r. 1997 kierowanie Katedrą Dialektologii Polskiej i Logopedii, zorganizowanie wespół

z Komitetem Językoznawstwa PAN konferencji międzynarodowych, rezultaty których zostały opublikowane pod następującymi tytułami: 1) Teoretyczne, badawcze i dydaktyczne założenia dialektologii, „Prace Wydziału I ŁTN”, Łódź 1998 (red. S. Gala); Dialektologia jako dziedzina językoznawstwa i przedmiot dydaktyki, „Prace Wydziału I ŁTN”, 2002 (red. S. Gala); Diachronia i synchronia w badaniach nad językiem i w dydaktyce szkoły wyższej, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” LI i LII (red. S. Gala), a także opublikowanie monograficznego opracowania osiągnięć łódzkiej nauki,
z grantu Urzędu Miasta Łodzi, pod patronatem Łódzkiego Towarzystwa Naukowego pt. Rola nauczycieli łódzkich
w tworzeniu dziedzictwa kulturowego Łodzi, ŁTN, Łódź 1998 (red. S. Gala).

Do prac na rzecz Wydziału Filologicznego i UŁ zaliczyć należy prodziekanowanie w latach 1986-1990 i zorganizowanie
w roku 1993 studium doktoranckiego w zakresie językoznawstwa
i literaturoznawstwa, oraz członkostwo Senatu UŁ i prace w komisjach.

Działalność pozauczelnianą określają: członkostwo Komisji ds. Kontaktów z Oświatą, powołanej przez Radę ds. Szkolnictwa Wyższego i Nauki przy Prezydencie Miasta Łodzi, członkostwo w komisjach przedmiotowych Komitetu Językoznawstwa PAN w zakresie onomastyki i dialektologii, członkostwo Zespołu Ekspertów ds. Obsady Stanowisk Lektorów i Wykładowców Języka i Literatury Polskiej w Ośrodkach Zagranicznych przy MEN (1991-1998), członkostwo Sekcji Językoznawstwa KBN (2002-2005), członkostwo Rady Programowej Oddziału Łódzkiego PAN, wieloletni udział w pracach Łódzkiego Towarzystwa Naukowego, jako członek Prezydium — Zastępca Sekretarza Generalnego, członek Komisji Rewizyjnej, Przewodniczący Wydziału I — Językoznawstwa, Nauki o Literaturze i Filozofii, Sekretarz Redakcji Rozpraw Komisji Językowej, od roku 2002 Redaktor Naczelny Rozpraw oraz członek Redakcji Naczelnej Wydawnictw ŁTN, wreszcie udział w pracach komitetów redakcyjnych periodyków krajowych i  za granicą.

Udział w kształceniu kadry mierzy się 9 doktoratami w Katedrze… — 2 z onomastyki, 7 — z dialektologii, uczestnictwem w charakterze recenzenta w kilkunastu przewodach — doktorskich, habilitacyjnych oraz opiniowaniem dorobku na profesurę.

W ostatnich latach Katedra Dialektologii Polskiej i Logopedii uczestniczy w pracach edukacyjnych polonistycznych na rzecz filologii polskiej i kultury polskiej na obczyźnie — na Białorusi, Ukrainie i w Rosji (na Syberii). Na podstawie podpisanych umów
o współpracy uniwersytetami: Janki Kupały w Grodnie, Tarasa Szewczenki w Kijowie i z Federalnym Uniwersytetem Syberyjskim w Krasnojarsku prowadziła wymianę studentów, kadry naukowej i podejmując prace badawcze, np. badanie polszczyzny na Syberii — napisana rozprawa doktorska pt. Polszczyzna okolic Krasnojarska, przez doktoranta Sybiraka. Taką umową objęta jest także współpraca z Zakładem Filologii Ukraińskiej Instytutu Filologii Słowiańskiej UMCS.

Wykaz publikacji

  1. Nazwiska i przezwiska we wsi Krzyżanów w powiecie piotrkowskim, „Językoznawca” 16-17, Lublin 1967, s.56-64.
  2. Odtoponimiczne nazwy mieszkańców w powiecie piotrkowskim, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” XX, 1974, s.79-97.
  3. Z zagadnień klasyfikacji nazw osobowych, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” XXI, 1975,  s. 43-55.
  4. O metodzie analizy słowotwórczej antroponimów, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” XXIII, 1977, s.63-77.
  5. Produktywne typy antroponimiczne, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” XXIV, 1978,  s. 39-53.
  6. Słowotwórstwo nazwisk i przezwisk ludności byłego powiatu piotrkowskiego, „Studia Językoznawcze” IV, Wrocław 1979, s. 43-87.
  7. Nazwiska ludności gminy Wisznice w województwie bialskopodlaskim, „Annales Universitatis UMCS”, 1978/1979, s. 351-371 (współaut.).
  8. Słowotwórstwo polskich nazw osobowych z formantami -ał,-ała, -ało, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” XXV, 1979, s. 41-57.
  9. Przeniesienia, derywaty, powielenia w antroponimii polskiej, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”  XXVI, 1980, s. 41-47.
  10. W sprawie językowej definicji nazw osobowych, „Onomastica”, XXVI, 1981, s. 41-51.
  11. Źródła archiwalne – ich wartość i wyzyskanie w badaniach antroponimicznych, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” XXVII, 1981, s. 63-75.
  12. Geneza i funkcja antroponimicznych formantów -ał, -ała, -ało, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” XXVIII, 1982, s. 21-32.
  13. Kategorie semantyczne a odmiany stylistyczne w antroponimii, „Onomastica”, XXVIII, 1983,  s. 105-131.
  14. Sprawozdanie z konferencji nt. „Dialektologia i jej powiązania z innymi dyscyplinami naukowymi”, „Studia Regionalne” VII-VIII (XII-XIII), 1983-1984, s. 278-281.
  15. Założenia metodologiczne prac o słowotwórczych typach antroponimicznych, „Zeszyty Naukowe Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Gdańskiego” 10, Gdańsk 1984, s. 9-14.
  16. Polskie nazwy osobowe z formantami -al, -ala, -alski, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” XXX, 1984, s. 23-41.
  17. Polskie nazwy osobowe z podstawowym -l-, -ł- w części sufiksalnej, Łódź 1985, ss. 460; wyd. 2, Łódź 1992, ss. 460.
  18. Antroponimia a dialektologia – zależności metodyczne, „Acta Universitatis Lodziensis Folia Linguistica” 12, 1986, s. 25-26.
  19. Rola antroponimicznego przyrostka -ski w kulturze nazewniczej, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” XXXII, 1986, s. 85-91.
  20. Geneza i funkcja antroponimicznych sufiksów -a(d)ło, -i // y(d)ło, „Rozprawy Slawistyczne UMCS” 1, 1986, s. 153-162.
  21. Procesy integracyjne w gwarze młodszych mieszkańców Krzyżanowa piotrkowskiego, „Acta Universitatis Lodziensis Folia Linguistica” 16, 1987, s. 25-34.
  22. Słownik nazwisk i przezwisk ludności ziemi piotrkowskiej, Piotrków Trybunalski, Łódź 1987, ss. 277.
  23. Wstępne badania nad Atlasem językowym województwa częstochowskiego, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, 1987, s. 79-91.
  24. Nazwiska i przezwiska mieszkańców ziemi piotrkowskiej, „Studia Regionalne” XI-XII  (XVI-XVII), 1987-1988, s. 25-39.
  25. Słowotwórstwo antroponimów na tle słowotwórstwa apelatywnego, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” XXXIV, 1988, s. 53-59.
  26. Apelatywna i antroponimiczna funkcja niektórych formantów, V Ogólnopolska Konferencja Onomastyczna. Poznań 1985. Księga referatów. Pod red. Karola Zierhoffera,  Poznań 1988, s. 119-126.
  27. Onomastyka jako dyscyplina naukowa i przedmiot dydaktyki, w: Onomastyka w dydaktyce szkolnej i społecznej, Materiały z VI Konferencji Onomastycznej pod red. Edwarda Homy, Szczecin 1988, s. 21-27 (współaut.).
  28. O potrzebie wyzyskania materiałów dawniej zebranych w pracach przygotowawczych do Atlasu gwar polskich, „Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Naukowych ŁTN” XLII, 2, 1988, ss. 11.
  29. Z prac nad częstochowskim wycinkiem Atlasu gwar polskich, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” XXXV, 1989, s. 69-85 (współaut.).
  30. Uwarunkowania zewnętrzne językowych zróżnicowań na obszarze małopolsko-śląsko-wielkopolskiego pogranicza, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” XXXVI, 1990, s. 77-87.
  31. System antroponimiczny imion, przezwisk, nazwisk, „Zeszyty Naukowe WSP w Opolu. Językoznawstwo”  XIII, 1991, s. 135-141.
  32. Kartograficzne ujęcie ewolucji a w gwarach częstochowskiego wycinka AGP, „Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Naukowych ŁTN” XLV, 2, 1991, ss. 33.
  33. Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń ŁTN. Zeszyt Specjalny. Profesor Karol Dejna – życiorys naukowy. Bibliografia prac Profesora Karola Dejny, Łódź 1991, ss. 16.
  34. Kartograficzne ujęcie ewolucji nosówek w gwarach częstochowskiego wycinka Atlasu gwar polskich, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” XXXVII, 1992, s. 33-54.
  35. 80-lecie Profesora Karola Dejny, „Poradnik Językowy” 3, 1992, s. 161-166.
  36. Stan i potrzeby badań językowych w Piotrkowskiem, Zbliżenia. Piotrkowskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, 1992, zeszyt 3, s. 5-11.
  37. Iwo Szlesiński (1936-1991). „Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Naukowych ŁTN” XLVII, Łódź 1993, s.53-54 (współaut.).
  38. Apelatywno – antroponimczne struktury z sufiksem -ajło, „Acta Universitatis Lodziensis Folia Linguistica”  27, 1993, s. 77-85.
  39. Ślady dawnych zasięgów zachowania ‚ ar po miękkiej, „Zeszyty Naukowe Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Gdańskiego. Prace Językoznawcze” 17-18, 1993, s. 85-89.
  40. Z metodyki badań terenowych nad Atlasem gwar polskich, „Rozprawy Slawistyczne UMCS” 6, 1993, s. 81-91.
  41. Zagadnienie pogranicza językowego na przykładzie nazwisk włodawskich, „Rozprawy Slawistyczne UMCS” 7, 1993, s. 113-136 (współaut.).
  42. Antroponima Piotrkowian, Zbliżenia. Piotrkowskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, 1993,  zeszyt 2, s. 31-36.
  43. Struktura morfologiczna polskich antroponimów z komponentem -el, [w:] „Onomastica Slavogermanica”, XVIII, 1993, s. 117-130.
  44. Ślady zachowania dawnego rozkaźnika z wygłosowym -i, „Zeszyty Naukowe Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Gdańskiego. Prace Językoznawcze” 19-20, 1994, s. 143-145.
  45. Małopolsko-śląsko-wielkopolskie pogranicze językowe, cz. 1, ss. 264, cz. 2, ss. 194,  Łódź 1994.
  46. Skupiska izoglos i ich związek z granicami naturalnymi, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”  XL, 1995, s. 91-109.
  47. Karola Dejny Wielki Atlas gwar polskich, “Acta Universitatis Lodziensis Folia Linguistica”  33, 1995, s.35-41.
  48. Przejawy zmian w gwarach małopolsko-śląsko-wielkopolskiego pogranicza, w: Języki słowiańskie, red. S. Gajda, Opole 1995, s.101-109.
  49. Aktywizacja nauczycieli środowiska piotrkowskiego w pracach nad zróżnicowaniem językowym regionu, w: „Studia i Materiały Polonistyczne”, II, Wydział Zamiejscowy w Piotrkowie Trybunalskim WSP Kielce, 1996, s. 203-207.
  50. Morfologiczny czy leksykalny aspekt nazwisk określonych klas leksykalnoetymologicznych, w: Antroponimia słowiańska SOW, red. E. Wolnicz-Pawłowska, J. Duma, Warszawa 1996, s.151-157.
  51. Witolda Śmiecha Przymiotnikowe nazwy terenowe Polski, „Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Naukowych ŁTN”, L, 1996, s. 159-162.
  52. Zasady wyznaczania zasięgów językowych na obszarze pogranicza małopolsko-śląsko-wielkopolskiego, „Studia Dialektologiczne” 1, red. B. Dunaj, J. Reichan, Kraków 1996, s. 85-95.
  53. Znaczenie dialektologii w kształceniu polonistycznym w szkole, w: Z dydaktyki języka ojczystego w szkole, Łódź 1996, s. 107-114.
  54. Znaczenie materiałów zoonimicznych w badaniach dialektologicznych, „Rozprawy Slawistyczne UMCS” 11, 1996, s. 49-52 (współaut.).
  55. Etymologia i znaczenie wyrazu pokój i wojna, [w:] „Biuletyn Centrum Badań nad     Pokojem UŁ”, Zeszyt 2, Łódź 1997, s. 83-89.
  56. Pograniczny charakter gwar piotrkowskich, „Studia i Materiały Polonistyczne”, III, 1997, s. 145-151.
  57. W sprawie realizacji założeń Atlasu gwar polskich, w: Tradycje badań dialektologicznych w Polsce, red. H. Sędziak, Olsztyn 1997, s. 55-62.
  58. Zmiany w gwarach Polski centralnej w XX wieku [w:] Interferencje w językach i dialektach słowiańskich, red. E. Umińska-Tytoń, Łódź 1997, s. 33-59.
  59. Gramatyka onomastyczna a gramatyka języka, [w:] Najnowsze przemiany nazewnicze, red. E. Jakus-Borkowa, K. Nowik, Warszawa 1998, s. 223-230.
  60. Onomastics in Poland: From 19th – century beginnings to the present [w:] Historiografia Linguistica, Amsterdam – Philadelphia 1998, s. 87-114 (wyd 1.), Towards a History of Linquistics in Poland, Chapter 5, Amsterdam-Philadelphia, s. 147-172 (wyd. 2).
  61. Przezwiska jako kategoria in statu nascendi, “Rozprawy Slawistyczne UMCS” 14, 1998, s. 81-89 (współaut.).
  62. Dialektologia jako przedmiot dydaktyki polonistycznej, w: Teoretyczne, badawcze i dydaktyczne założenia dialektologii, red. S. Gala, Łódź 1998, s. 365-370.
  63. Gwara w tekstach kalisko-sieradzkich Oskara Kolberga, w: Tematy. Księga jubileuszowa w 70. rocznicę urodzin Profesora Leszka Moszyńskiego, Gdańsk 1998, s. 87-95.
  64. Etymologia nazwy Bełchatów, „Studia i Materiały Polonistyczne”, IV, Piotrków Trybunalski 1999, s. 283-287.
  65. La structure morphologique des antroponymes polonais contenant le suffixe -el, “Studia Indogermanica Lodziensia”, Łódź 1999, s. 79-93.
  66. O pewnym typie homonimii gwarowej, w: O kształcie języka. Studia i Rozprawy, red. B. Wyderka, Opole 1999, s. 75-79.
  67. Łódzka szkoła dialektologiczna, w: Rola nauczycieli łódzkich w tworzeniu dziedzictwa kulturowego Łodzi, red. S. Gala, Łódź 1999, s. 301-308.
  68. Słowotwórstwo gwarowe a słowotwórstwo polszczyzny ogólnej, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, XLV, 2000, s. 29-36.
  69. O pewnych wyznacznikach słowotwórstwa gwarowego, „Prace Filologiczne” XLV, 2000, s. 173-178.
  70. W sprawie compositów antroponomastycznych, w: Słowiańskie composita antroponimiczne, „Rozprawy Slawistyczne” 16, UMCS 2000, s. 111-117 (współaut.).
  71. O методах изучения диалектного словообразовaния, Tезисы докладов, III  Mеждународный конгресс диалектологов и геолингвистов, Lublin 2000, s. 209-215.
  72. Nazwiska od tematu Jur-, Jurz- różnych typów słowotwórczych, w: Język – człowiek –  kultura. Księga pamiątkowa poświęcona profesorowi Marianowi Jurkowskiemu, Akademia Świętokrzyska im. Jana Kochanowskiego w Kielcach, Piotrków Trybunalski  2000, s. 189-194.
  73. Kierunki zmian w gwarach polskich (zarys problemu), w: Kultura. Język. Edukacja, t. 3, red. R. Mrózek, Katowice 2000, s. 129-138.
  74. Atlas gwar polskich, t. 2 Mazowsze, Warszawa 2000 (współaut.).
  75. Profesor Karol Dejna. Na dziewięćdziesięciolecie urodzin, „Język Polski” LXXXI, z. 5, 2001, s. 321-324.
  76. Profesor Jerzy Wiśniewski jako onomasta, [w:] Polszczyzna Mazowsza i Podlasia, Łomża 2001, s. 207-211.
  77. Z metodyki badań pogranicza językowego (na materiale polskim), w: Język i kultura na pograniczu polsko-ukraińsko-białoruskim, red. F. Czyżewski, Lublin 2001,  s. 1-11.
  78. Nazwiska historyczne piotrkowian, Prace Wydziału I – Językoznawstwa, Nauki o Literaturze i Filozofii. ŁTN 2001,  (współaut.).
  79. Nestor łódzkiej polonistyki. Jubileusz Profesora Karola Dejny, „Kronika Uniwersytetu Łódzkiego”, XI,  5 (70), 2001, s. 15-17.
  80. Język regionu, w: Zarys monografii województwa łódzkiego, Funkcja regionalna Łodzi i jej rola w kształtowaniu województwa, red. S. Liszewski, Łódź 2001, s. 193-200.
  81. Antroponimia ludowa w badaniach nad słowotwórstwem gwarowym, w: W świecie słów i znaczeń. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Bogusławowi Krei,. red. J.Maćkiewicz, E. Rogowska, Gdańsk 2001, s. 103-107.
  82. Geneza i miejsce regionalizmów w polszczyźnie współczesnej,Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Naukowych ŁTN”, LV, 2001, s. 113-119.
  83. Atlas gwar polskich, t. 3. Śląsk, Warszawa 2003 (współaut.).
  84. Rola i miejsce regionalizmów w kulturze polonistycznej, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców” 12, 2002, s. 5-10.
  85. O przydatności dialektologii w rozwijaniu świadomości ortografii, w: W kręgu zagadnień dydaktyki języka i literatury polskiej, Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Edwardowi Polańskiemu, Katowice 2002, s. 281-285.
  86. Wielka Encyklopedia PWN, t. 7, Warszawa 2002, hasła: dialekt, dialektologia
  87. O potrzebie badań słowotwórstwa gwarowego, w: Dialektologia jako dziedzina językoznawstwa i przedmiot dydaktyki, red. S. Gala, Łódź 2002, s. 147-154.
  88. Problematyka słowotwórcza w kwestionariuszach i atlasach gwarowych, Studia Dialektologiczne, 2, red. J. Okoniowa, B. Dunaj, Kraków 2002, s. 111-119.
  89. Założenia badań słowotwórstwa w gwarach Polski środkowej, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, XLVII, Łódź 2002, s. 41-50.
  90. Prof. zw. Dr hab. Stefan Hrabec (14 I 1912 – 25 XII 1972), Rektor UŁ 1962-1965,             w: Rektorzy łódzkich państwowych szkół wyższych, red. S. Liszewski, 2002, s. 30-33.
  91. Odpowiedzi na uwagi krytyczne dr H. Skoczylas-Stawskiej o książce S. Gali,  Małopolsko-śląsko-wielkopolskie pogranicze językowe, „Slavia Occidentalis” LIX, Poznań 2002 s. 31-41.
  92. O kulturotwórczą misję nauki i sztuki, w: Szkoły naukowe w Łodzi akademickiej – czyli o trwaniu dyscyplin i tradycji naukowej, ŁTN, 2003, s. 23-27.
  93. Podstawy kwestionariusza do badań słowotwórstwa w gwarach, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, XLVIII, 2003, s. 31-38.
  94. Regionalizmy w mowie łódzkiej inteligencji, „Przegląd Edukacyjny”, Łódź 2003, s. 21-25.
  95. Dialektologia polska w przededniu wejścia do Unii Europejskiej, w: Treści i mechanizmy przenikania kultur na pograniczu polsko-ukraińskim, Lublin-Ryki 2003, s. 215-219.
  96. Zagadnienie prymarności i sekundarności w onomastyce, [w] Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość polskiej onomastyki, red. R. Łobodzińska, Wrocław 2003, s. 33-37.
  97. Słowotwórstwo onomastyczne i słowotwórstwo gwarowe, [w:] Metodologia badań onomastycznych, red. M. Biolik, Olsztyn 2003, s. 58-62.
  98. Powielenia antroponimiczne, w: Słowa jak mosty nad wiekami, Księga dedykowana prof. B. Falińskiej, Białystok 2003, s. 121-127.
  99. Profesor Karol Dejna (10 XI 1911 – 16 IV 2004 r.), „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” XLIX, 2004, s. 7-12.
  100. Profesor Karol Dejna (10 XI 1911 – 16 IV 2004 r.), „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej”, 39, 2004,  s. 13-19.
  101. Profesor Karol Dejna (10 XI 1911 – 16 IV 2004 r.), „Poradnik Językowy” 2004, z. 7, s. 3-7.
  102. Profesor Karol Dejna (10 XI 1911 – 16 IV 2004 r.), „Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Naukowych ŁTN”, LVIII, 2004, s. 98-103.
  103. Rodowód łódzkiej dialektologii, Діалектологічні   студії. 4,  НАНУ, Львів 2004, s. 54-62.
  104. Czy studia doktoranckie przygotowują do pracy naukowej ? w: Jakie są, jakie będą studia doktoranckie ? Poznań 2004, s. 13-16.
  105. Językoznawstwo łódzkie w minionym pięćdziesięcioleciu, „Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Naukowych ŁTN”, LVIII, 2004, s. 181-182.
  106. Podstawy współpracy między Katedrą Dialektologii Polskiej Uniwersytetu Łódzkiego i  Katedrą Filologii Polskiej Uniwersytetu w Grodnie, w: W kręgu wiernej mowy, red. M. Wojtak, M. Rzeszutko, Lublin 2004, s. 537-541.
  107. Autonomiczna czy suplementarna rola słowotwórstwa w definiowaniu gwar, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, L 2005, s. 47-54.
  108. Językoznawstwo łódzkie w ujęciu retrospektywnym, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, L 2005, s. 183-184.
  109. Nazwiska polskie typu Rzepka, w: Ad perpetuam rei memoriam, Profesorowi Wojciechowi Ryszardowi Rzepce z okazji 65. urodzin, red. J. Migdał, Poznań 2005,  s. 131-134.
  110. Mikro- i makrotoponimy od apelatywu glina, w: Mikrotoponimia na pograniczach językowo-kulturowych, red. M. Łesiów, M. Olejnik, Lublin 2005, s. 59-75.
  111. Nazwiska polskie typu Nałkowski/a, w: Twórczość Zofii Nałkowskiej i słowiańskie kultury, Grodno 2005, s. 88-94.
  112. Słowotwórcze a leksykalne znaczenie wyrazu, w: Ze studiów nad gramatyką i leksyką języka polskiego i ukraińskiego, „Rozprawy Slawistyczne UMCS” 20, red. F. Czyżewski, S. Gala, Lublin 2006, s. 13-19. (współaut.).
  113. Diachronia czy synchronia w badaniach słowotwórstwa gwarowego? „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, 51, 2006, s. 79-84.
  114. Nazwiska typu Mickiewicz w genealogii polskich nazw osobowych, w:  „З краю навагрудскага…” (Малая айчына у жыццi i  творчасцi Адама Мiцкевiча),  Гродна 2006, s. 362-370 (współaut.).
  115. Диалектологические исследования в Лодзинском лингвистическом центре, w: Путь к родному слову, Волгоград,  2006, s. 86-95.
  116. Dialektoške raziskave na Univerzi v Lodžu, w: Diahronija in sinhronija v dialektoloških raziskavah, Maribor, 2006, s. 70-77.
  117. Jeszcze w sprawie metodyki badań pogranicza językowego, w: Spotkania polsko-ukraińskie. Język – Kultura – Literatura, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Chełmie, Chełm 2006 r., s. 141-149 (współaut.).
  118. Wydawnictwa Łódzkiego Towarzystwa Naukowego almanachem nauki łódzkiej,  „Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Naukowych ŁTN” LX, Łódź  2006, s.147-153.
  119. Słowotwórcze, leksykalne, stylistyczne środki wyrażania ekspresji, w: Wyrażanie emocji, red. K. Michalewski, Łódź 2006, s. 378-384 (współaut.).
  120. Kalendarium Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Łodzi w latach 1936-1946 i Łódzkiego Towarzystwa Naukowego w latach 1946-2005, ŁTN, Łódź 2006 (współaut).
  121. Nazwiska polskie od tematu kowal-, w: Język – literatura – wychowanie, red. J. Bałachowicz, S. Frycie, warszawa 2006, s. 30-35.
  122. Od słowotwórstwa w gwarach do słowotwórstwa gwarotwórczego, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, 2008, s. 109-115.
  123. Tradycja czy standaryzacja antroponimii ludowej, w: Tradycja a nowoczesność, Łódź 2008, s. 517 – 522.
  124.  Kwestionariusz do badań słowotwórstwa i słownictwa w gwarach pogranicza wielkopolsko-małopolsko-mazowiecko-śląskiego, Łódź 2008, ss. 314.
  125. Leksyka jako składnik języka i dziedzictwo kulturowe, „Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Naukowych ŁTN” LXII, 2008, s. 143-152.
  126. Nazwiska polskie na -isz/ysz, „Poradnik Językowy”, 2009, z. 6, s. 5-10.
  127. W sprawie paradygmatycznego wymiaru słowotwórstwa gwarowego, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” LIV, 2009, s. 47-75.
  128. Glosa do zagadnienia homonimii/polisemii w słowotwórstwie gwarowym, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, LV, 2010, s. 81-88.
  129. Mesto besedotvorja c raziskavah polijskih govorov in narečij, Slavia Centralis, 2/2010, Maribor, s. 5-16 (współaut.).
  130. Przydatność „Słownictwa ludowego…” Karola Dejny w pracach nad słowotwórstwem gwarowym, Studia Dialektologiczne IV, red. H. Kurek, A. Tyrpa, J. Wronicz, Kraków 2010, s. 145-149.
  131. W sprawie gniazd nazwotwórczych, w: Symbolae grammaticae in honorem Boguslai Dunaj, red. R. Przybylska, J. Kąś, K. Sikora, Kraków 2010, s. 63-67.
  132. Nazwiska polskie typu Kosyl, w: W świecie nazw. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Czesławowi Kosylowi, red. H. Pelcowa, Lublin 2010, s. 117-122.
  133. Język i nauka o języku w edukacji regionalnej, w: Teoretyczne podstawy edukacji regionalnej, red. E. Szkurłat, Łódź 2010, s. 39-46.
  134. Rodowód i historia łódzkiej dialektologii, w: Łódzka szkoła dialektologiczna, pod. red. S. Gali, Łódź 2010, s. 7-12.
  135. Indeks alfabetyczny i indeks a tergo do „Słownictwa ludowego…” Karola Dejny, ŁTN, Prace Wydziału I –Językoznawstwo, Nauki o Literaturze i Filozofii nr 102, Łódź 2010, ss. 422 (współaut.).
  136. Chronia w słowotwórstwie gwarowym, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, LVI, s. 57-64.
  137. Jeszcze w sprawie homonimii onomastycznej, [w:] Z zagadnień językoznawstwa słowiańskiego. Tom dedykowany Stefanowi Warchołowi, red. F. Czyżewski, „Rozprawy Slawistyczne UMCS” 22, Lublin 2011, s. 81-87.
  138. Glosa w dyskusji o istotę słowotwórstwa gwarowego, [w:] Zapoziczennia ta interferencia. Diałektołogiczni studiij. 9. Nacionałna Akademija Nauk Ukrajiny, Lwów 2010, s. 68-75.
  139. Miejsce dialektologii w edukacji polonistycznej, „Poradnik Językowy” 2012, z. 8, s. 41-49 (współaut.).
  140. W setną rocznicę urodzin profesora Karola Dejny (10 XI 1911 – 16 IV 2004) „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”,  57, Łódź 2011, s. 5-7.
  141. Apelatywno-proprialne derywaty z sufiksem -al, [w:] Mundus Verbi in honorem Sophiae Cygal-Krupa, red. Małgorzata Pachowicz i Krystyna Choińska, Wydawnictwa Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Tarnowie,  2012, s. 105-110.
  142. Nazwiska polskie na -ek, w: W komunikacyjnej przestrzeni nazw własnych i pospolitych, Katowice 2012, s. 181-186.
  143. Rzeczownikowe derywaty sufiksalne w gwarach północnomałopolskich i małopolsko-mazowiecko-wielkopolskiego pogranicza, Łódź 2013 (współaut.).

Recenzje i redakcje:

  1. (rec) Śpiewnik ziemi wolborskiej, Warszawa 1986, recenzja w: „Studia Regionalne” IX-X  (XIV-XV) 1985-1986, s. 214-216.
  2. (rec.) Ewa Jakus-Borkowa, Nazewnictwo polskie. Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Opolu, Opole 1987, w: „Slavia Occidenatlis” 46/47, 1989/1990, s. 351-354.
  3. (rec.) Hubert Górnowicz, Wstęp do onomastyki, Uniwersytet Gdański, Gdańsk 1988, recenzja w: „Slavia Occidentalis” 46/47, 1989/1990, s. 354-356.
  4. (rec.) Walter Wenzel, Studien zu sorbischen Personennamen  1. Bautzen 1987, w: “Onomastica”, XXXVI, 1991, s. 262-264.
  5. (red.) Karol Dejna, Z zagadnień ewolucji oraz interferencji językowej, Łódź 1991, ss. 388.
  6. (red.) Z dydaktyki języka ojczystego w szkole, Łódź 1996, ss. 175.
  7. (red.) Witold Śmiech, Przymiotnikowe nazwy terenowe Polski, Prace I Wydziału ŁTN, Łódź 1996, ss. 163.
  8. (rec.) F. Czyżewski, Fonetyka i fonologia gwar polskich i ukraińskich południowo-wschodniego Podlasia, Lublin 1994, w: „Poradnik Językowy” 1997, z. 8, s. 71-74.
  9. (red.) Teoretyczne, badawcze i dydaktyczne założenia dialektologii, Prace I Wydziału ŁTN , Łódź 1998, ss. 419.
  10. (red.) Rola nauczycieli łódzkich w tworzeniu dziedzictwa kulturowego Łodzi, ŁTN, Łódź 1998/1999, ss. 554.
  11. (red) Dialektologia jako dziedzina językoznawstwa i przedmiot dydaktyki, Księga Jubileuszowa dedykowana Prof. Karolowi Dejnie, Prace I Wydziału ŁTN, Łódź 2002, ss. 592.
  12. (red) Wykaz prac Prof. Karola Dejny, w: Dialektologia jako dziedzina językoznawstwa i przedmiot dydaktyki, red. S. Gala, Łódź 2002, s. 11-17.
  13. (red.) „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego”, t. XLVIII, 2003.
  14. (współred.) Bibliografia zawartości roczników (1-49) (1954-2003) w układzie alfabetycznym, Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego, t. XLIX, Łódź 2004 r., s. 395-422.
  15. (red.) „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego”, t. XLIX, 2004.
  16. (red.) „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego”, t. L, 2005.
  17. (red.) „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego”, t. LI, 2006.
  18. (współred.) Ze studiów nad gramatyką i leksyką języka polskiego i ukraińskiego, „Rozprawy Slawistyczne UMCS” 20, 2006.
  19. (red.) „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego”, t. LII, 2007.
  20. (red.) „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego”, t. LIII, 2008.
  21. (red.) Karol Dejna, Wybór pism polonistycznych i slawistycznych, pod red. S. Gali, Wydawnictwo UŁ, Łódź 2009, ss. 528.
  22. (rec.) R. Mrózek, Słownik motywacyjny antroponimów przezwiskowych socjolektu młodzieżowego, Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 2007, ss. 198 w: „Onomastica” LIII, Kraków 2008/2009.
  23. (red.) „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego”, t. LIV, 2009.
  24. (red.) Łódzka szkoła dialektologiczna, Łódź 2010.
  25. (red.) „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego”, t. LV, 2010.
  26. (red.) „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego”, t. LVI, 2011.
  27. (red.) „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego”, t. LVII, 2011.
  28. (red.) „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego”, t. LVIII, 2012.
  29. (red.) „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego”, t. LIX, 2013.